Beter dan het boek, of: hoe mix je mono moeiteloos met projecten en PO’s

28 juni 2021
Arc

(Door Heidy Bouwer)

“Zo’n 6, 7 jaar geleden besloten we bij aardrijkskunde de methode er uit te gooien en zelf lesmateriaal te maken. Gevloekt heb ik, niks kon ik vinden. Bloed zweet en tranen”.

Inmiddels, jaren later en stapels prachtig, inspirerend lesmateriaal en dankbare leerlingen verder kan Annet Le Large erom lachen, om dit moeizame begin van het aardrijkskunde avontuur.

“We wilden het echt anders. Kennis kun je ook opdoen door middel van projecten, en andersom kan je kennis ook laten blijken door dingen die je doet en niet alleen door toetsen te maken. En plezier, wilden we, en dat de buitenwereld open ging….”

En dus bleef alleen het basisboek, als naslagwerk, en sloegen ze aan het ontwerpen van hun eigen lesmateriaal.

Ze kozen voor veel zelf doen en voor veel eigen keus. Voor opdrachten die altijd een stevige link met actualiteit en buitenwereld hebben. Opdrachten waarbij samengewerkt, gecreëerd en gepresenteerd moet worden. In hun mono-lessen komt een enorm scala aan werkvormen aan bod.

Zo maken de leerlingen bij het onderwerp Globalisering zich letterlijk ‘spelenderwijs’ de stof eigen. Omdat ik het werkelijk niet beter kan uitleggen dan deze Top-docenten (naast Annet is dat Arnold Brouwer, en Annet benadrukt dat Arnold*  de bedenker van deze mooie opdracht is) voeg ik de instructie hierbij:

Het laatste blok van dit schooljaar zal bestaan uit het maken, spelen en beoordelen van kwartetspellen. Deze spellen worden de laatste aardrijkskundeles voor de toetsweek op school gespeeld en beoordeeld.

Het doel is dat je door het spelen en het maken van het kwartetspel je “spelenderwijs” de inhoud van hoofdstuk 3 en 4 (en de vragenlijst) eigen maakt. Het uiteindelijke cijfer dat je krijgt telt drie keer mee.

Eisen:

Het kwartetspel moet aan de volgende eisen voldoen:

  • Het spel wordt gemaakt door een drietal.
  • Het spel bestaat uit 24 setjes (van telkens 4 kaarten).
  • Het spel is aan het begin van de laatste aardrijkskundeles op school voor de toetsweek helemaal klaar en kan die laatste les dan ook gespeeld worden.
  • Er moet minstens één setje zijn met de titel: inzoomen.
  • Er moet minstens één setje zijn met de titel: uitzoomen.
  • Er moet minstens één setje zijn met de titel: demografische dimensie.
  • Er moet minstens één setje zijn met de titel: economische dimensie.
  • Er moet minstens één setje zijn met de titel: fysische dimensie.
  • Er moet minstens één setje zijn met de titel: sociaal-culturele dimensie.
  • Er moet minstens één setje zijn met de titel: politieke dimensie.
  • Er moet minstens één setje zijn met de titel: wisselen van schaalniveau.
  • Er moet minstens vier setjes zijn met de titel: oorzaak-gevolg-oplossing-voorspelling.

Beoordeling:

Bij het beoordelen wordt onder andere gelet op de volgende onderdelen:

  • Werkhouding.
  • Originaliteit.
  • Inhoud.
  • Speelbaarheid (op tijd af en compleet).
  • Verzorging.
  • Hoe het spel door medeleerlingen is beoordeeld.
  • In hoeverre het gelukt is om de stof van hoofdstuk 3 en 4 en de vragenlijst te verwerken in het spel.

Veel succes!

Annet le Large
Arnold Brouwer

En dan is het zover: de presentatie van de kwartetspellen. Leerlingen wuiven zich in een smeltend heet G12 koelte toe met hun zelfgemaakte kwartetkaarten. Annet opent de les, de leerlingen gaan elkaars spel dus spelen én mede beoordelen. “We (meneer Brouwer en ik) hebben vertrouwen in jullie oordeel. Denk erom dat je feedback natuurlijk kritisch mag, nee, moet zijn, maar ook dat je positief en opbouwend moet blijven.”

Ze heeft iets lekkers bij zich, want het is niet alleen haar laatste les voor dit jaar, het is haar laatste les aan deze leerlingen voor altijd….Ze kondigt aan dat ze ze aan het eind van de les dan ook voor het laatste zal toespreken.

“Ik hoop dat ik het droog kan houden”. (Spoiler alert: dat gaat haar niet lukken….)

Er wordt nog even druk geknipt en geplakt, en dan liggen alle spellen klaar, van sommige is de lijm nog niet eens droog, maar gespeeld zal er worden. 

Ik mag meespelen met een paar meiden.

“Mag ik van jou van Outsourcing en offshoring: Verlies van werkgelegenheid? “Nee die heb ik niet, maar ik van jou van Schaalniveaus: Continentale schaal? “

He, verdorie, ik weet meteen weer waarom ik niet van gezelschapspelletjes houd! Weinig spelinzicht én niet goed tegen je verlies kunnen…bepaald geen ideale combinatie:)

Ik maak van de gelegenheid gebruik om mijn tafeldames (Maud, Laurien, Fabienne, Mirthe, Eva en Madelief te vragen hoe zij Annet hebben ervaren.

“Superenthousiast, hele goede powerpoints”

“Ze is beter dan het boek!”

“Niet alleen maar theorie, ook vaardigheden, en altijd actuele en relevante informatie”

“Ze is creatief, en ze wil je echt, ja dit klinkt misschien cliché, maar ze wil je echt persoonlijk laten groeien…”

“Ze was als mentor ook zo fijn! Ik wilde van school switchen, en toen heeft ze me ruimte gegeven om het echt zelf uit te zoeken, maar ze was wel mijn vangnet. En nu ben ik blij dat ik gebleven ben.”

Annet wist van kleins af aan dat ze juf wilde worden. Haar broertje moest eraan geloven, en als hij niet open stond voor educatie, werd de knuffel onderwezen. Reizen wilde ze, met mensen werken en zeker ook zelf kinderen krijgen. Het onderwijs en het Roland Holst werden haar plek, waar ze zich ontwikkelde tot een veelzijdige, inspirerende en bevlogen docent. En tja, dat bleef niet onopgemerkt helaas. Toen ze voor de derde keer gevraagd werd om nieuwe docenten op te gaan leiden tot net zulke talenten als zijzelf kon en wilde ze geen nee meer zeggen. En zo is dan vandaag de laatste les voor V5, sluit ze haar laatste eindexamen af, laatste rapportvergaderingen, diploma-uitreiking, maar straks allemaal mooie nieuwe eerste momenten. Een verlies voor de school, maar winst voor al die nieuwe leraren die we in de toekomst mogen gaan ontvangen.

En dan is het tijd. Tijd om voor de laatste keer haar V5 toe te spreken en de les af te ronden. Omdat de spelvreugde ook het nodige lawaai met zich meebrengt geeft ze op haar vingers een fluitsignaal waar de gemiddelde bouwvakker zich niet voor zou hoeven te schamen.

En dan komen ook de tranen, als ze de leerlingen vertelt hoe ze ze gaat missen, en ze adviseert vooral te gaan reizen, want: de wereld is de beste leerschool.

De bel is gegaan, de leerlingen drommen om haar bureau met cadeautjes en lieve afscheidswoorden en ik verlaat lokaal G12 en Annet, een dijk van een docent met het hart op precies de goede plek. Vaya con dios, Annet, ik wens je nog vele inspirerende  lessen aan docenten in opleiding, nog veel prachtige reizen in een wereld die langzaam weer open gaat. En: ik zie er naar uit jouw tweeling over twee jaar te mogen ontvangen in QUEST’21!

Nawoord: ook Arnold gaat ons gaat verlaten, het succes van zijn geweldige studiecentrum maakt dat er helaas geen tijd overblijft om les te geven. “Maar”, benadrukt hij, “ik heb tot de laatste les met plezier gegeven, en ik ben superblij dat mijn laatste lichting examenkandidaten het zo goed heeft gedaan!”

Hij waardeert het enorm dat de school altijd zoveel kansen geeft. “Ja, wat heb ik niet gedaan…van de schoolkrant tot interim-teamleider, van docent tot coach van docenten.”

Heeft hij, als expert en schrijver van het boek Hoe geef je met voldoening les aan pubers? nog tips voor ons?

“Zorg dat je een groot repertoire hebt. Zo’n kwartetspel is heel leuk, ze beleven plezier aan het maken en spelen en ze leren ervan. Maar ook een onderwijsleergesprek, een degelijke uitleg of een hoorcollege waarbij ze aantekeningen maken en vragen stellen zijn heel goede werkvormen. En het allerbelangrijkste is toch: ga en blijf in gesprek met je leerlingen. En dan niet met behulp van enquêtes, nee, gewoon, van mens tot mens. Vraag ze wat ze van je les vinden en of ze tips hebben, je zult zien; dan ligt het voor het oprapen! Of, nou ja, bijna dan”, “nuanceert hij, want lesgeven blijft ook een complexe kunst hoor! Maar wel een hele mooie en leuke kunst! “