Vervaarlijke, verrassend vrouwvriendelijke Vikingen

13 april 2021
Arc

Bijna iedereen weet wel iets over de Vikingen. In films en televisieseries worden ze vaak afgebeeld als bloeddorstige moordenaars en plunderaars. En dit klopt ook, maar het is slechts een deel van het verhaal. Ze waren bijvoorbeeld ook ontdekkingsreizigers, rijkenstichters en zelfs kunstenaars en dichters. Als je nieuwsgierig bent naar wie de Vikingen echt waren, wat ze geloofden en hoe ze leefden, dan is deze keuzetijdmodule iets voor jou!

Met deze wervende, veelbelovende oproep trok de keuzeles over de Vikingen van Hans Kok en zijn stagiair Jolien ruime belangstelling van onze brugklassers. Ik ben (online) aanwezig bij de aftrap door Hans zelf, Jolien zal de les vanaf de week erop overnemen. 

Bij virtuele binnenkomst blijkt weer hoe flexibel en stressbestendig de digi-docent moet zijn. Op het laatste moment moest Hans nog links met uitnodigingen sturen, en hij is nog druk in de weer zijn publiekje binnen te halen. (Classroom, SOM, de systemen zijn nog niet allemaal en helemaal ingesteld op het concept van de keuzelessen). De leerlingen zijn uiterst behulpzaam en sturen op verzoek van Hans ‘appjes, rooksignalen en postduiven’ naar hun klasgenoten, en gelukkig was Hans met vooruitziende blik al wat eerder begonnen.

Zo kan er dan toch heel netjes op tijd gestart worden. Hans begint maar even met een waarschuwing: “Je mag als docent niet langer dan 15 minuten praten, maar ja, ik ben geschiedenisleraar, dus….’

Wel mogen de leerlingen inbreken als het ze te gortig wordt met de praterij en, belooft Hans, mogen ze aan het eind van de les feedback geven.

Eenmaal op stoom blijkt het allemaal nogal mee te vallen. Zeker, Hans praat veel maar heeft ook veel boeiends te vertellen en de les wordt gelardeerd met leuke interactieve opdrachten en filmpjes.  

“Waar denken jullie eigenlijk aan bij Vikingen?” Op het scherm verschijnen de antwoorden in hoog tempo. Hans loopt ze langs en merkt op dat de leerlingen al best wat van het onderwerp weten.

Dan is het tijd voor een filmpje. Nou, filmpje…Het gaat om een fragment uit de Netflix Serie Vikings en dat is duidelijk een serie voor 16 jaar en ouder. Dus vette pech voor de sensatiebeluste kijkertjes: Hans stopt het fragment precies op het moment dat de Vervaarlijke Vikingen loos gaan en de tere kinderzieltjes beschadigd zouden kunnen raken.. De slimmerds laten elkaar op de chat (natuurlijk) al snel weten hoe en waar deze serie wel degelijk te bekijken is. 

“Maar let op”, roept Hans, “het is dus geen huiswerk hoor! Ik wil geen klachten over nachtmerries!” 

Zoals beloofd sluit Hans af met een moment voor feedback. De leerlingen geven aan dat ze het ‘heel interessant’ vonden, fijn die mooie verhalen, dat hoort bij geschiedenis, vinden ze. “En tussendoor die opdrachten en vragen, echt iets extra’s!”

Hans geeft ze een compliment: “Ik ben heel tevreden over jullie!”

Jolien neemt het stokje van Hans over en vertelt over les 2 en 3:

“De meeste leerlingen zijn heel enthousiast en doen goed mee. Sommige kids zijn zelfs superenthousiast en moeten hier en daar afgeremd worden!”

Ze hebben zich bezig gehouden met het dagelijks leven van de Vikingen. Eten, wonen, badrituelen en saunagebruik. “Ja ze waren veel schoner dan gemiddeld, voor die tijd. Zaterdag was baddag!”

En dan die al dan niet vermeende vrouwvriendelijkheid, vraag ik mij als hedendaagse feministe af?

“Ook daarvoor geldt: voor die tijd zeker. Vrouwen mochten bezittingen hebben, scheiden, soms zelf meevechten. Wel was het zo dat ze niet gemakkelijk in het Walhalla kwamen.”

(Ai, dus toch een glazen plafond richting Vikinghemel….)

Ook aan religie en kunst wordt aandacht besteed, de leerlingen hebben zelf onderzoek gedaan naar de verschillende Goden en dat onderzoek aan elkaar gepresenteerd. En ze gaan, ijs en corona dienende, een eigen Viking-kunstwerk creëren.  

Lars (1V) en Steijn (1MH) hebben voor deze keuzeles gekozen omdat ze Vikingen interessant vinden. Steijn: “Ik vond vroeger Wicki de Viking al heel erg leuk!” Lars:”Echt? Dat vond ik zo’n stom programma…”. Ook over de vraag of Vikingen nou wel of niet Barbaren waren zijn ze het niet helemaal eens. Steijn: “Ja, al dat vechten, ze waren niet bepaald netjes”. Maar Lars verdedigt de Vikingen vurig:  “Niet netjes? Ze waren hartstikke hygiënisch, ze wasten zich vaker dan sommige mensen (ik noem geen namen) die ik ken!”.

Maar, beamen ze beiden, het zijn leuke lessen, waar je je kennis kunt vergroten over hoe ze vroeger leefden, over welke Goden ze hadden, en, niet onbelangrijk, over hoe hun haar zat!

En toch, alle religie, haarmode en hygiëne ten spijt, zit de grootste aantrekkingskracht van de Vikingen toch in hun vechtlust en veroveringsdrift. Dus gelukkig komen, ongetwijfeld tot grote vreugde van een aantal deelnemers, in de volgende lessen eindelijk de strijdbijlen, de wapens, de plunderingen en oorlogen ten tonele, kortom het grootse en meeslepende verhaal dat tot de verbeelding van ook de meest vriendelijke en vredelievende brugklasser spreekt.

Grootsch en meeslepend 
wil ik leven!
hoort ge dat, vader,
moeder, wereld,
knekelhuis!

Uit: De grijsaard en de jongeling
Van Hendrik Marsman

Heidy Bouwer