Bildung in ons DNA

Arc

Bildung is een vorm van ‘begeleide persoonsvorming’. Jonge mensen kunnen in onze moderne maatschappij wel wat hulp gebruiken bij het ontwikkelen van een eigen identiteit. Persoonsvorming is één van de onderwijsdoelen van het Goois Lyceum en daarom creëren we ruimte en houvast in de vorm van Bildung. 

De afgelopen twee jaar heeft de Onderwijswerkgroep Bildung onderzoek gedaan naar wat Bildung is en voor ons onderwijs betekent. Bildung komt in de school tot leven als combinatie van vakinhoud (gedachtegoed, een meesterwerk), een dilemma dat hiermee samenhangt en een persoonlijke vraag. 

Alle docenten en mentoren kunnen vanuit hun eigen interesse en specialisatie met leerlingen in gesprek over een onderwerp dat de leerlingen persoonlijk raakt. De klas wordt een oefenplaats voor inleving, kritisch nadenken, argumentatie en meningsvorming.

Voorbeelden van Bildung

Pilot Bildung vwo 4 in 2018 ‘De Banaliteit van het kwaad’

De banaliteit van het kwaad is geïnspireerd op het boek Eichmann in Jerusalem van de filosoof Hannah Arendt. Het programma bestaat uit lessen over de nazi Eichmann, het Milgram experiment en eugenetica: verschillende onderwerpen die met elkaar een veelzijdige discussie over de thema’s ‘groepsdruk’ en ‘autoriteit’ mogelijk maken.

Pilot Bildung havo 4 in 2019 ‘Mooie Praatjes’ 

Bij het Bildung programma ‘Mooie Praatjes’ draait het om de invloed van woorden in positieve en in negatieve zin op je persoonlijke beeldvorming en op die van anderen. De leerlingen worden in vier workshops uitgedaagd om vanuit vier verschillende levenssferen (privé, privaat, publiek en politiek) een mondelinge presentatie te verzorgen. Zo ervaren ze dat ‘de taal der liefde’ totaal andere succesfactoren kent dan de salespitch of de politieke speech. De sferen zijn gebaseerd op het agoramodel van René Gude.

Bildung profielwerkstuk
in havo 5 en vwo 6

Alle examenleerlingen maken een profielwerkstuk. Sinds dit jaar kunnen ze kiezen voor het Bildung-pws. Het Goois Lyceum heeft een eigen onderzoeksmethode ontwikkeld. Leerlingen kiezen een meesterwerk uit: een wetenschappelijk boek, een literair werk of ander kunstwerk. Ze onderzoeken een hoofdvraag en een persoonlijke vraag ten aanzien van het meesterwerk. De analyse bestaat onder andere uit toepassing van het agoramodel en de kardinale deugden: wijsheid, moed, zelfbeheersing en rechtvaardigheid. We zijn erg enthousiast over de thema’s die onze leerlingen hebben ingebracht, achtereenvolgens: slavernij (De Hut van oom Tom door Harriet Beecher Stowe), robotisering (I Robot door Asimov) en culturele identiteit (De Tolk van Java door Alfred Birney).

Socratisch gesprek

We kennen allemaal de opmerkingen over het onvoldoende voorbereiden van een toets: ‘Netflix is leuker’ of ‘ik werk pas goed op het laatste moment’. Sommige leerlingen komen niet verder. In zo’n geval kan de mentor een socratisch gesprek organiseren. Een socratisch gesprek is een onderzoeksgesprek waarbij de leerlingen een thema onderzoeken aan de hand van eigen ervaringen. Ze bevragen de feiten en stellen oordelen en empathie even uit.

In de laatste fase van het gesprek draait het om de essentie: een gezamenlijke conclusie die nieuwe persoonlijke inzichten kan opleveren.  Dan blijkt bijvoorbeeld dat uitstelgedrag niet door luiheid hoeft te komen, maar ook het gevolg van faalangst kan zijn en dat iedereen wel een bepaalde vorm van uitstelgedrag kent.